Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny

Budynki z historią
Typography

Od 1525 roku, kiedy to książę Albrecht Hohenzollern wprowadził w Prusach Książęcych reformację i obecny kościół pod wezwaniem św. Dominika Savio został kościołem ewangelickim, w Ostródzie aż do 1834 roku nie odprawiano nabożeństw w obrządku rzymsko-katolickim. A i po tej dacie katolickie msze święte, głównie dla żołnierzy ostródzkiego garnizonu, odbywały się zaledwie dwa razy do roku. Celebrował je ksiądz, dojeżdżający do Ostródy z podlubawskiego Grabowa.

 

Stale rosnąca liczba katolików w powiecie ostródzkim (w 1849 roku było ich 3726, z czego w samym mieście 241) spowodowała, że biskup chełmiński Jan Nepomucen Marwicz w dniu 27 września 1853 roku przysłał do Ostródy polskiego księdza misjonarza Szczepana Kellera, który już 23 października odprawił pierwszą mszę dla około 50 wiernych. Początkowo regularne nabożeństwa odbywały się w wynajmowanych pomieszczeniach, od 1854 roku w komnatach zamkowych.

Z inicjatywą budowy w Ostródzie kościoła katolickiego, jako oddziału misyjnego, wystąpiło Stowarzyszenie św. św. Bonifacego i Adalberta (Wojciecha) z diecezji chełmińskiej. Zaprojektowanie świątyni zlecono Vinzenzowi Statzowi, wybitnemu architektowi z Kolonii, uważanemu za jednego z najważniejszych i najbardziej wpływowych przedstawicieli neogotyku w architekturze niemieckiej.

Poświęcony przez Kellera kamień węgielny wmurowano 25 sierpnia 1856 roku. Ponieważ fundusze zgromadzone przez Stowarzyszenie okazały się niewystarczające, budowę zamknięto w zredukowanej formie. W skierowanym do magistratu liście z dnia 5 stycznia 1856 roku, Szczepan Keller pisze: Budowa zostanie doprowadzona do trzeciego filara nawy kościelnej; planuje się tę część zamknąć prowizoryczną ścianą szczytową, a wykończenie, czyli przedłużenie o dwie dalsze szerokości filara i budowę wieży, zastrzega się na termin późniejszy.



Wybudowana wtedy trójnawowa, halowa świątynia miała 25 metrów długości i 16 metrów szerokości. W nawie głównej zastosowano sklepienia o rysunku gwiazdy czteroramiennej, a w nawach bocznych krzyżowe. Pochodzący z Grudziądza obraz ołtarza głównego przedstawiał Zwiastowanie Marii Panny, prawy ołtarz boczny św. Józefa, lewy zaś męczennika św. Szczepana. Na ścianach zawieszono malowane na dębowym drewnie wizerunki apostołów. Każdy obraz, jako legendą, opatrzony był apostolskim wyznaniem wiary w języku łacińskim. Zamontowane w kościele organy, wybudowane w 1857 roku przez Terletzkiego z Olsztyna, w roku 1892 otrzymały pedał i gambę, czyli piszczałki zbliżone dźwiękiem do skrzypiec. Ten stosunkowo niewielki instrument miał sześć rejestrów w manuale, oktawę i subbas w pedale. W zbudowanej równocześnie z kościołem drewnianej dzwonnicy wisiały trzy odlane w Bochum dzwony. Kapłan misyjny Keller poświęcił je 1 listopada 1857 roku.

Facultas benedicendi (uprawnienie poświęcenia) otrzymał proboszcz Keller 3 listopada 1857 roku z biskupstwa w Pelplinie. Tym samym kościół został pobłogosławiony, ale nie konsekrowany. Konsekracja, której dokonał biskup warmiński Augustyn Blondau, odbyła się dopiero 1 czerwca 1923 roku.

Dekretem z dnia 10 lutego 1860 roku biskup Marwicz powołał w Ostródzie parafię katolicką. Liczyła ona początkowo 700 wiernych, wliczając w to mieszkańców okolicznych wsi. W 1904 roku było ich (wraz z żołnierzami) 2460, w 1932 roku – 2821, zaś w roku 1940 – 2795. Parafia ostródzka, największa w dekanacie pomezańskim, przeszła w 1922 roku z diecezji chełmińskiej do warmińskiej.



Rozbudowa kościoła, według projektu architekta Fritza Heitmanna z Królewca, miała miejsce w latach 1911-1913. Dobudowano wtedy dwa przęsła od strony zachodniej i wysoką na pięćdziesiąt cztery metry wieżę, o cztery metry wyższą od wieży kościoła ewangelickiego. Przeniesiono do niej dzwony z rozebranej, niepotrzebnej już drewnianej dzwonnicy. Podczas rozbudowy niedzielne nabożeństwa odprawiano w nieistniejącej dziś hali sportowej przy ulicy Olsztyńskiej (Ludendorffstrasse), natomiast w dni powszednie przy ulicy Sienkiewicza (Schillerstrasse), w kaplicy osiadłych w Ostródzie w 1900 roku sióstr szarytek.

Współcześnie w kościele znajdują się trzy neogotyckie ołtarze. Główny, przeniesiony z jednej z grudziądzkich świątyń, rzeźbiony w polichromowanym i pozłoconym drewnie, pochodzi z początku XX wieku i usytuowany jest w prezbiterium. W lewej nawie zamontowano ołtarz poświęcony Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, natomiast w dawnej kaplicy chrzcielnej, przy wieży, stoi ołtarz Matki Boskiej Bolesnej. W kaplicy znajduje się neogotycka chrzcielnica, a także, oddzielona od przestrzeni nawy kratą, gotycka pieta z końca XIV wieku. Część nawy głównej zajmuje neogotycka ambona z początku XX wieku, z baldachimem zwieńczonym figurą św. Jana Chrzciciela. Na jej sklepieniu umieszczono gołębicę, natomiast czaszę zdobią półpostaci Chrystusa i Ojców Kościoła: Hieronima, Augustyna, Grzegorza i Ambrożego z atrybutami.

W oknach kościoła zamontowano ozdobne witraże, wykonane w 1913 roku przez Georga Schneidera z Regensburga. Umieszczono na nich wizerunki: Najświętszego Serca Pana Jezusa, Matki Bożej z Dzieciątkiem, a także świętych: Jana Apostoła, Józefa z Dzieciątkiem, Łukasza, Cecylii, Mateusza, Elżbiety i Marka. Są tam także nazwiska fundatorów, w tym czterech kolejnych proboszczów: Adolfa Johannesa Wagnera (1895-1902), Josepha Sudzika (1902-1905), Franza Herrmanna (1905-1909) i Władysława Fischoedera (1919-1929), a także stolarza Maryana Szynaka z żoną Bertą i dwóch stowarzyszeń: św. Cecylii i św. Elżbiety. Dwa z ołtarzy opatrzone są polskimi napisami.

zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.